gülçe Farsça
گلچه (gulçe)
Kelime, Farsçada 'gül' anlamına gelen 'gul' köküne küçültme eki olan '-çe' getirilerek türetilmiş ve 'küçük gül, gülcük' anlamıyla Türkçeye geçmiştir.
Gelişim Hattı
- Eski Farsça: *varda- (gül)
- Pehlevice: vard / gul (gül)
- Farsça: gul (gül)
- Farsça: gulçe (küçük gül, gülcük, rozet biçimli süs)
- Osmanlı Türkçesi: gülçe (küçük gül, gül biçimli süsleme)
- Türkçe: gülçe (küçük gül)
Yapısal Parçalanış
- gul İsim kökü
- gül çiçeği
- -çe Küçültme eki
- küçük, -cik/-cük
gul (gül) + -çe (küçültme eki) → gulçe (küçük gül, gülcük)
Anlam Evrimi
- Küçük gül, gülcük
- Gül motifli nakış, süs veya rozet
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde ve divan edebiyatında 'küçük gül' ve mimari/tezhipte 'gül biçimli motif' anlamında kullanılmıştır.
- Meninski'nin 1680 tarihli sözlüğünde 'gulçe' biçimiyle yer almaktadır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı Farsça 'gul' kökünden türemiş temel çiçek adı.
- Farsça gul (gül) + -istān (yer bildiren ek) birleşiminden oluşan 'gül bahçesi'.
- Farsça gul (gül) ve Arapça a'ş (aş) birleşiminden türeyen 'güllü aş'.