fellah Arapça
فلاّح (fallāḥ)
Arapça 'toprağı yarmak, sürmek, çiftçilik yapmak' anlamına gelen flḥ kökünden türetilmiş bir meslek ismidir ve çiftçi, köylü anlamına gelir.
Gelişim Hattı
- Arapça: falaḥa (toprağı yardı, ekti)
- Arapça: fallāḥ (çiftçi, rençper, tarımla uğraşan kimse)
- Osmanlı Türkçesi: fellāḥ (Arap çiftçisi, Mısır köylüsü, Çukurova'da tarımla uğraşan Arap nüfus)
- Türkçe: fellah (Arap kökenli çiftçi, özellikle Çukurova ve Ortadoğu coğrafyasında tarımla uğraşan halk)
Yapısal Parçalanış
- f-l-ḥ Sami/Arapça ünsüz kökü
- yarmak, toprağı sürmek, kurtuluşa ermek
- fa‘‘āl Meslek ve mübalağa vezni
- bir eylemi sürekli veya meslek olarak yapan
f-l-ḥ (toprak sürme kökü) + fa‘‘āl vezni → fallāḥ (çiftçi)
Anlam Evrimi
- Toprağı süren, eken kişi
- Ortadoğu ve Mısır'da köylü/tarım işçisi
- Anadolu'da özellikle Çukurova yöresinde yerleşik Arap kökenli çiftçi topluluğu
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde ve seyahatnamelerinde en geç 15. yüzyıldan itibaren Mısır ve Suriye köylülerini nitelemek üzere kaydedilmiştir.
- Cumhuriyet döneminde özellikle Çukurova bölgesindeki Nusayri/Arap nüfusu tanımlamak amacıyla da kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı flḥ kökünden gelir; 'kurtuluş, esenlik, başarı' anlamındadır.
- Aynı kökten if‘āl babı türevi olup 'kurtuluşa ermiş, muvaffak olmuş' demektir.