fehmi Arapça
فهمي (fahmiyy)
Kelime, Arapçada 'anlamak, kavramak' anlamına gelen f-h-m kökünden türetilmiş 'fehm' (anlayış, kavrayış) sözcüğüne nispet ekinin (+ī) eklenmesiyle oluşmuştur ve 'anlayışla, kavrayışla ilgili' anlamını taşır; Türkçede ayrıca özel isim olarak da kullanılır.
Gelişim Hattı
- Arapça: fahima (anladı, kavradı)
- Arapça: fahm (anlama, idrak, kavrayış)
- Arapça: fahmī (anlayışla ilgili, fehme ait)
- Osmanlı Türkçesi: fehmī (anlayışla ilgili)
- Türkçe: fehmi (anlayışla ilgili / özel ad)
Yapısal Parçalanış
- fahm Kök isim
- Anlayış, kavrayış, idrak
- -ī Nispet eki
- İlgili, -e dair
fahm (anlayış) + -ī (nispet eki) → fahmī (anlayışa dair, anlayışlı)
Anlam Evrimi
- Kavrayışa, idrake dair
- Anlayışla ilişkili olan
- Türkçede 'anlayışlı, kavrayışlı' anlamında erkek özel adı
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde en geç 15. yüzyıldan itibaren nispet sıfatı ve şahıs adı (mahlas/isim) olarak görülür.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça 'fahm' kökünden; anlama yeteneği, idrak, zeka.
- Arapça aynı kökün ism-i mef'ulü (mafhūm); anlaşılan şey, kavram.
- Arapça 'istifhām' (istif'āl babı); anlamak isteme, soru sorma.
- Aynı kökten; anlayışlılık, idrak sahibi olma.