Hangi kelimenin kökenini merak ediyorsunuz?

faaliyet Arapça

فاعليّة (fāʿiliyya)

Arapça 'işleyen, etkin olan' anlamına gelen fāʿil (faal) sözcüğünden soyut isim türeten +iyya ekiyle oluşturulmuş olup 'etkinlik, çalışkanlık' anlamıyla Türkçeye geçmiştir.

Gelişim Hattı

  1. Arapça: f-ʿ-l (eylemde bulunmak, yapmak)
  2. Arapça: fāʿil (yapan, işleyen, etken)
  3. Arapça: fāʿiliyya (etkinlik, etkinlik derecesi, faallik)
  4. Osmanlı Türkçesi: fāʿiliyyet (işlerlik, etkinlik)
  5. Türkçe: faaliyet (etkinlik, çalışma)

Yapısal Parçalanış

f-ʿ-l Samî kökü
eylem, yapmak
fāʿil Fail/etken sıfat
yapan, eden, etkin
-iyya Soyut isim eki (nisbet ve dişillik eki)
-lik, -lık durumu

fāʿil (etkin, işleyen) + -iyya (soyut isim eki) → fāʿiliyya (etkinlik, işlerlik)

Anlam Evrimi

  1. İşler olma, eylemde bulunma hali
  2. Etkinlik, çaba, çalışma alanı

Türkçedeki İlk İzler

  • Osmanlı Türkçesi metinlerinde en geç 19. yüzyıl sonlarından (Tanzimat sonrası) itibaren sıkça rastlanır.
  • Şemseddin Sâmi'nin Kâmûs-ı Türkî (1900) sözlüğünde 'işlerlik, faallik' anlamlarıyla yer alır.

Kökdaş Kelimeler

f-ʿ-l kökünden gelen 'işleyen, etkin' anlamındaki sıfat
f-ʿ-l kökünden türeyen 'iş, eylem' anlamındaki isim
f-ʿ-l kökünden türeyen 'yapan, özne' anlamındaki etken sıfat/isim
f-ʿ-l kökünden türeyen fiilî sözcüğünün çoğulu; 'yapılan işler, uygulamalar'
f-ʿ-l kökünden türeyen 'yapılan, nesne' anlamındaki edilgen sıfat/isim

Tartışma