erselemek Türkçe
ersele-
Türkçe 'er-' (yetişmek, olgunlaşmak) fiil kökünden türetilmiş olup vaktinden önce olgunlaşmak veya erken meyve vermek anlamında kullanılan tarihî ve yöresel bir fiildir.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: er- (yetişmek, olgunlaşmak, erişmek)
- Eski Anadolu Türkçesi: erse- (erken olgunlaşmaya yönelmek)
- Osmanlı Türkçesi: erselemek (vaktinden evvel yetişmek, erken meyve vermek)
Yapısal Parçalanış
- er- Kök fiil
- ermek, olgunlaşmak, yetişmek
- -se- Fiilden fiil yapım eki
- istek veya eğilim katar
- -le- Pekiştirme eki
- eylemi pekiştirir
- -mek Mastar eki
- eylem adı yapar
er- (yetişmek) + -se- + -le- + -mek → erselemek
Anlam Evrimi
- Yetişmek, olgunlaşmak
- Vaktinden evvel olgunlaşmak, erkenden meyve vermek
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi tıp ve ziraat metinlerinde 'meyvenin vaktinden önce yetişmesi' anlamıyla kaydedilmiştir.
- Tarihî Türkiye Türkçesi sözlüklerinde (Tarama Sözlüğü) 'vaktinden evvel ermek' açıklamasıyla yer alır.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı 'er-' kökünden gelen temel fiildir.
- Aynı kökün işteşlik/ulaşma eki almış biçimidir.
- Aynı kök ailesine dayanan zaman zarfıdır.