erkek Türkçe
erkek
Türkçe kökenli olan sözcük, Eski Türkçede 'güç, otorite, iktidar' anlamına gelen 'erk' kökünden türetilmiştir.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *er- (erişmek, olmak) veya *erk (güç, iktidar)
- Eski Türkçe: erk (güç, kudret, serbestlik)
- Eski Türkçe: erkek (eril kişi, güçlü kimse)
- Orta Türkçe: erkek (eril, er kişi)
- Osmanlı Türkçesi: اركك (erkek)
- Türkiye Türkçesi: erkek
Yapısal Parçalanış
- erk Kök isim
- Güç, kudret, bağımsız irade
- -kek İsimden isim yapım eki
- Pekiştirme veya benzerlik işlevi gören ek
erk (güç, iktidar) + -kek → erkek (güçlü, er olan, eril)
Anlam Evrimi
- Güçlü, iktidar sahibi olan kimse
- İnsan ve hayvanlarda eril cinsiyet
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçe dönemine ait metinlerde ve 11. yüzyıl eseri Dîvânu Lugâti't-Türk'te hem insan hem de hayvanlar için eril cinsiyeti belirten 'erkek' biçiminde kaydedilmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- erk
- Doğrudan türediği kök olup 'güç, kudret, nüfuz' anlamına gelir.
- erkin
- erk (güç, serbestlik) kökünden türemiş 'özgür, bağımsız' anlamına gelen sözcük.
- özerk
- öz + erk birleşiminden türetilmiş 'kendi kendini yöneten' anlamında çağdaş Türkçe terim.