endişe Farsça
انديشه (andīşa)
Farsça 'düşünce, fikir, kaygı' anlamına gelen 'andīşe' sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökü Eski Farsçadaki düşünmek eylemine dayanır.
Gelişim Hattı
- Eski Farsça: handaiš- (düşünmek, tasarlamak)
- Orta Farsça (Pehlevice): handēşag (düşünce, tasarı)
- Klasik Farsça: andīşa (düşünce, kaygı, tasa)
- Osmanlı Türkçesi: endīşe (düşünce, tasa, kaygı)
- Türkçe: endişe (kaygı, tasa, kuruntu)
Yapısal Parçalanış
- andīşīdan Kök fiil
- düşünmek, tefekkür etmek
- -a İsimden/fiilden isim yapım eki
- eylemin sonucunu bildiren isim eki
andīş (düşün-) + -a → andīşa (düşünce, kaygı)
Anlam Evrimi
- Düşünmek, zihinde tasarlamak
- Düşünce, fikir, mülahaza
- Geleceğe dair olumsuz düşünce, tasa, kaygı
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Anadolu Türkçesi metinlerinde en geç 14. yüzyıldan itibaren 'düşünce' ve 'kaygı' anlamlarıyla görülür.
- Tarihsel metinlerde hem 'akıl yürütme, tefekkür' hem de 'korku ve tasa' anlamlarında kullanılmıştır.