efkâr Arapça
أفكار (afkār)
Arapça 'fikir' (düşünce) kelimesinin çoğul biçimi olan 'afkār' sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Türkçede zamanla çoğul anlamından sıyrılarak 'düşünceli olma durumu, tasa, hüzün ve kaygı' anlamlarını kazanmıştır.
Gelişim Hattı
- Arapça: fkr (düşünmek kökü)
- Arapça: fikr (düşünce, fikir)
- Arapça: afkār (fikirler, düşünceler)
- Osmanlı Türkçesi: efkār (fikirler; tasa, gam)
- Türkçe: efkâr (tasa, kaygı, hüzünlü düşünce)
Yapısal Parçalanış
- f-k-r Samî kök
- Düşünmek
- af'āl kalıbı Kırık çoğul vezni
- Çoğulluk bildiren isim kalıbı
fikr (düşünce) + af'āl vezni → afkār (fikirler)
Anlam Evrimi
- Düşünceler, fikirler, görüşler
- Yoğun düşüncelere dalma hali
- Dert, tasa, kaygı, hüzün
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesinde en geç 14. yüzyıldan itibaren 'düşünceler, fikirler' anlamında çoğul olarak görülür.
- Zaman içinde 'efkâr-ı umumiye' (kamuoyu) gibi terkiplerde asıl anlamını korurken, tek başına 'üzüntü, dert, gam' anlamı kazanarak Türkçeleşmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça aynı kökten (f-k-r) gelen tekil isim biçimidir.
- Arapça tefa''ul vezninde, 'derinlemesine düşünme' anlamındaki türevdir.