doküman Fransızca
document
Türkçeye Fransızca document sözcüğünden geçmiştir. Kelimenin kökü Latince 'öğretmek, göstermek' anlamına gelen docēre fiiline dayanır.
Bir gerçeğe tanıklık eden, bilgi veren yazılı belge, vesika.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *dek- (almak, kabul etmek, öğretmek)
- Latince: docēre (öğretmek, göstermek)
- Latince: documentum (örnek, ders, kanıt)
- Fransızca: document (yazılı belge, kanıt)
- Türkçe: doküman (belge)
Yapısal Parçalanış
- doc- Kök fiil
- Öğretmek, göstermek
- -umentum Sonuç/Araç eki
- Eylemin aracı veya sonucu (öğreten/gösteren şey)
docēre (öğretmek) + -mentum (araç eki) → documentum (öğreten/kanıtlayan şey) → document
Anlam Evrimi
- Öğreti, ibret veya ders kaynağı
- Yazılı kanıt, resmi vesika
- Bilgi içeren her türlü belge
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede Fransızca imlasıyla veya 'doküman' biçiminde 20. yüzyılın ortalarından itibaren yazılı basında ve resmi dilde görülmeye başlanmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- doktor
- Latince docēre (öğretmek) kökünden türeyen ve tarihsel olarak 'öğretmen, bilgin' anlamına gelen doctor kelimesinden gelir.
- doktrin
- Latince doctrina (öğreti, kuram) sözcüğünden gelir, aynı köke dayanır.
- belgesel
- Fransızca documentaires kelimesinin Türkçe karşılığı olarak 'doküman/belge' kökünden türetilmiştir.