deprem Türkçe
deprem
Öz Türkçe bir kelime olup 'sarsılmak, kıpırdamak' anlamına gelen 'depre-' (Eski Türkçe 'tepre-') fiil kökünden fiilden isim türetme eki '-m' ile türetilmiştir.
Yerkabuğundaki kırılmalar nedeniyle oluşan dalgalanmaların yeryüzünü sarsması olayı, zelzele.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: tep- (tepmek, hareket etmek)
- Eski Türkçe: tepre- (sarsılmak, kıpırdamak)
- Türkiye Türkçesi: depre- (kıpırdamak, harekete geçmek)
- Türkiye Türkçesi: deprem (yer sarsıntısı)
Yapısal Parçalanış
- depre- Fiil kökü
- Sarsılmak, kıpırdamak, harekete geçmek
- -m Fiilden isim yapım eki
- Eylemin adı veya sonucu
depre- (sarsılmak) + -m (eylem adı eki) → deprem (sarsıntı)
Anlam Evrimi
- Kıpırdama, sarsılma eylemi
- Yer kabuğu sarsıntısı, zelzele
Türkçedeki İlk İzler
- Eski Türkçe döneminden itibaren 'teprem' veya 'teprenç' biçiminde 'hareket, sarsıntı' anlamında kullanılmıştır.
- Günümüz standart Türkçesindeki 'deprem' biçimi, 1930'lardaki Dil Devrimi sürecinde 'zelzele' kelimesine karşılık olarak yaygınlaştırılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- depreşmek
- Aynı 'depre-' (kıpırdamak, nüksetmek) kökünden işteşlik ekiyle türetilmiş fiildir.