demokrasi Fransızca
démocratie
Türkçeye Fransızca "démocratie" sözcüğünden geçmiştir. Kelimenin kökeni Eski Yunanca "halkın yönetimi/iktidarı" anlamına gelen "dēmokratía" (dēmos + kratos) birleşimine dayanır.
Gelişim Hattı
- Eski Yunanca: dēmos (halk, ahali)
- Eski Yunanca: krátos (güç, iktidar, yönetim)
- Eski Yunanca: dēmokratía (halk yönetimi)
- Latince: democratia
- Fransızca: démocratie
- Osmanlı Türkçesi: demokrasi / dimokrasi
- Türkçe: demokrasi
Yapısal Parçalanış
- dēmos Kök isim
- halk
- -kratia Bileşik ögesi/Ek
- yönetim, iktidar gücü
dēmos (halk) + -kratía (yönetim) → dēmokratía (halkın iktidarı)
Anlam Evrimi
- Halkın veya yurttaşlar topluluğunun yönetimi
- Egemenliğin halka dayandığı siyasal rejim
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 19. yüzyılın sonlarında, Tanzimat ve Meşrutiyet dönemindeki siyasi metinlerde ve gazetelerde görülmeye başlanmıştır.
- Şemseddin Sami'nin Kâmûs-ı Fransevî adlı eserinde (19. yüzyıl sonu) Fransızca karşılığı olarak yer almıştır.
Kökdaş Kelimeler
- demografi
- dēmos (halk) + graphē (yazı/betimleme); nüfus bilimi.
- demagog
- dēmos (halk) + agōgós (yönlendiren/sürükleyen); halk avcısı.
- bürokrasi
- Fransızca bureau (ofis/masa) + Yunanca kratos (iktidar/yönetim); memurlar yönetimi.
- otokrasi
- Yunanca autos (kendi) + kratos (iktidar); tek kişinin mutlak yönetimi.