Gelişim Hattı

1. Ana Türkçe: *tö-n- (dönmek, yön değiştirmek)
2. Eski Türkçe: tön- (dönmek, geri gelmek, değişmek)
3. Orta Türkçe: dön- / tön- (dönmek)
4. Osmanlı Türkçesi: دونمك (dönmek)
5. Türkiye Türkçesi: dönmek

Yapısal Parçalanış

tö- Kök fiil

dönmek, çevrilmek (varsayımsal kök)

-n- Dönüşlülük eki

kendi kendine yapma / edilgenlik

tö- (çevrilmek) + -n- (dönüşlülük eki) → tön- (kendi etrafında veya geri dönmek)

Anlam Evrimi

1. Kendi ekseninde hareket etmek, yön değiştirmek
2. Geri gelmek, geri gitmek
3. Başka bir duruma veya inanca geçmek (din/fikir değiştirmek)

Türkçedeki İlk İzler

• Eski Türkçe dönemine ait Orhun Yazıtları'nda ve Uygur metinlerinde 'tön-' biçiminde belgelenmiştir.
• Divânu Lugâti't-Türk'te (1074 civarı) 'töndi' (döndü, geri geldi) şeklinde kaydedilmiştir.

Kökdaş Kelimeler

dönem

dön- fiilinden -(e)m ekiyle türetilmiş, devir/zaman aralığı anlamına gelen sözcük.

dönek

dön- fiilinden -(e)k ekiyle türetilmiş, fikrini veya tarafını kolayca değiştiren kimse.

dönüşüm

dön- fiilinden türetilen dönüş- işteşlik biçiminden -im ekiyle oluşturulmuş terim.