cem Arapça
جمع (camʻ)
Arapça 'camʻ' (toplama, bir araya getirme) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Kökü Sami dillerindeki toplanma ve birleştirme kavramına dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Sami: *k-m-ʻ (toplanmak, bir araya gelmek)
- Arapça: camʻ (toplama, bir araya getirme)
- Osmanlı Türkçesi: cemʻ (toplama, meclis)
- Türkçe: cem (toplanma, toplu ayin)
Anlam Evrimi
- Bir araya getirme, toplama
- Toplantı, insan topluluğu
- Alevi-Bektaşi geleneğinde ibadet amacıyla yapılan dinsel tören
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 14. yüzyıldan itibaren yazılı eserlerde 'toplama, bir araya getirme' anlamıyla görülür.
- Alevi-Bektaşi dinsel törenlerini ifade eden özel kullanımı Osmanlı dönemi metinlerinde itibaren belgelenmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı c-m-ʻ kökünden türeyen ve bir araya gelmiş topluluğu ifade eden kelime.
- Aynı kökten gelen ve toplanılan yer anlamı taşıyan sözcük.
- Aynı kökten türeyen, toplanma günü anlamındaki gün adı.
- Aynı kökten edilgen türetimle 'toplanmış, bir araya gelmiş' anlamında kullanılan sözcük.