biyografi Fransızca
biographie
Türkçeye Fransızca 'biographie' sözcüğünden geçmiştir. Kelimenin kökeni Eski Yunanca 'bíos' (yaşam) ve 'gráphō' (yazmak) sözcüklerinin birleşimine dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *gʷeyh₃- (yaşamak)
- Eski Yunanca: bíos (yaşam, hayat tarzı)
- Eski Yunanca: biographía (yaşam öyküsü yazma)
- Geç Latince: biographia
- Fransızca: biographie (yaşam öyküsü)
- Türkçe: biyografi
Yapısal Parçalanış
- bíos Kök isim
- yaşam, hayat
- -graphie Bileşik öge / Son ek
- yazı, yazım sanatı veya bilimi
bíos (yaşam) + -graphía (yazım) → biographia (yaşam öyküsü)
Anlam Evrimi
- Bir kimsenin yaşamını yazıya aktarma eylemi
- Bir kimsenin hayatını anlatan yazılı eser veya tür (yaşam öyküsü)
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede Batılılaşma dönemiyle birlikte, en geç 19. yüzyıl sonu veya 20. yüzyıl başında Fransızca etkisiyle kullanılmaya başlanmıştır.
- Cumhuriyet döneminde 'tercüme-i hâl' ve 'özgeçmiş' terimlerinin yanı sıra genel edebiyat terimi olarak yerleşmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- bíos (yaşam) + -logía (bilim); canlı bilimi.
- autós (kendi) + bíos (yaşam) + -graphía (yazım); kişinin kendi yaşam öyküsü.
- gráphō (çizmek, yazmak) kökünden türeyen görsel anlatım biçimi.