bayrak Türkçe
batrak / bayrak
Eski Türkçe bat- (saplamak, dikmek) kökünden türeyen ve mızrak ucuna takılan alamet/sancak anlamına gelen batrak sözcüğünden evrilmiştir.
Gelişim Hattı
- Proto-Türkçe: *bat- (batırmak, saplamak)
- Eski Türkçe: batrak (mızrak, ucuna kumaş bağlanarak yere dikilen sancak)
- Orta Türkçe: bayrak (alamet, sancak)
- Osmanlı Türkçesi: bayrak (sancak, bayrak)
- Türkiye Türkçesi: bayrak
Yapısal Parçalanış
- bat- Kök fiil
- saplamak, batırmak, dikmek
- -rak Fiilden isim yapım eki
- eylemin aracını veya sonucunu bildiren nesne türetir
bat- (saplamak, dikmek) + -rak → batrak > bayrak (yere saplanan mızrak/sancak)
Anlam Evrimi
- Yere saplanan/dikilen mızrak veya mızrak ucundaki ipek/kumaş parçası
- Askerî birlik veya boy simgesi, sancak
- Bir ulusu, devleti veya kuruluşu temsil eden kumaş simge, bayrak
Türkçedeki İlk İzler
- En erken 11. yüzyılda Kâşgarlı Mahmud'un Dîvânu Lugâti't-Türk eserinde 'batrak' biçiminde mızrak veya bayrak anlamıyla kaydedilmiştir.
- Batı Türkçesinde ses değişimiyle 'bayrak' biçimine dönüşerek 14. yüzyıldan itibaren yaygın biçimde görülür.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı kökten gelir; 'içine girmek, saplanmak' anlamındadır.
- bat- kökünden türemiş, içine batan yer anlamındaki kelime.