bayan Türkçe
bayan
Kelime, Cumhuriyet dönemi dil devrimi sırasında 'bay' (efendi, bey) kelimesine Moğolca dişil eki -an esinlenmesiyle ek yapılarak türetilmiştir. 'Bay' kökü ise Eski Türkçe 'bāy' (zengin, soylu) sözcüğüne dayanır.
Kadın veya hanımefendi anlamında kullanılan bir söz ve hitap unvanı.
Gelişim Hattı
- Proto-Türkçe: *bāy (zengin, soylu)
- Eski Türkçe: bāy (zengin, bey)
- Türkiye Türkçesi: bay (efendi, bey)
- Türkiye Türkçesi: bayan (kadın, hanımefendi)
Yapısal Parçalanış
- bay Kök isim
- Zengin, soylu, efendi
- -an Türetim eki
- Cinsiyet/dişillik belirten yapım eki
bay (efendi, bey) + -an (dişil eki) → bayan (kadın, hanımefendi)
Kökdaş Kelimeler
- bay
- Aynı kökten türetilen, erkekler için kullanılan unvan.
- bayağı
- Eski Türkçe bāy-āġu (zenginlere/soylulara ait > sıradan) yapısından gelişmiştir.
- bayındır
- Eski Türkçe bāy-ın-dūr (zenginleşmiş, imar edilmiş) türevidir.