börek Türkçe
börek
Türkçe kökenli olan sözcük, Eski Türkçede "bükmek, kıvırmak, sarmak" anlamına gelen *bür- fiil kökünden türetilmiştir.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *bǖr- (bükmek, sarmak, dürmek)
- Eski Türkçe: bürek (açılmış yufka içine harç konularak yapılan hamur işi)
- Orta Türkçe: börek (hamur işi)
- Osmanlı Türkçesi: بورك / börek (börek)
- Türkiye Türkçesi: börek
Yapısal Parçalanış
- bür- Kök fiil
- dürmek, bükmek, sarmak
- -ek Fiilden isim yapım eki
- eylemin nesnesi veya aracı
bür- (bükmek, dürmek) + -ek (isim yapım eki) → bürek/börek (dürülmüş/bükülmüş hamur işi)
Anlam Evrimi
- Dürülmüş, bükülmüş hamur
- Yufka arasına harç konularak fırınlanan veya kızartılan hamur işi
Türkçedeki İlk İzler
- Divânu Lugâti't-Türk'te (1073) "bürek" (تُتْماجْ يَفْلَنْغُوشْ كِبِي أَشْ / tutmaç ve yufka gibi yemek) biçiminde kaydedilmiştir.
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde 14. yüzyıldan itibaren yaygın olarak geçer.
Kökdaş Kelimeler
- Aynı *bür- (sarmak, örtmek) kökünden türemiş fiil.
- Aynı kökten türeyen, bükümlü ipekten dokunmuş kumaş türü.