ayak Türkçe
adaq / ayaq
Öz Türkçe bir sözcük olup en eski Türk yazıtlarından itibaren vücudun yürüme organını belirtmek üzere 'adaq' biçiminde kullanılmış ve zamanla ses değişimiyle 'ayak' halini almıştır.
Gelişim Hattı
- Ana Türkçe: *adak (ayak, bacak)
- Eski Türkçe: adaq (ayak, adım)
- Orta Türkçe: ayaq (ayak)
- Osmanlı Türkçesi: ayaq / ayak (ayak)
- Türkiye Türkçesi: ayak (bacağın yere basan bölümü)
Anlam Evrimi
- Vücudun alt uzvu, adım
- Nesnelerin taban veya destek kısmı, basamak
Türkçedeki İlk İzler
- En geç 8. yüzyıla ait Orhun Yazıtları'nda 'adaq' biçiminde belgelenmiştir.
- Kaşgarlı Mahmud'un Dîvânu Lugâti't-Türk (11. yüzyıl) adlı eserinde hem Doğu lehçelerinde 'adaq' hem de Oğuzca varyantı olarak 'ayaq' biçiminde kaydedilmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- ayak + kap + -ı yapısıyla oluşan bileşik sözcük
- ayak + -lık ekiyle türetilmiş araç veya destek adı
- ayak + -çı ekiyle türetilmiş, getir götür işi yapan kimse