avukat Fransızca
avocat
Fransızca "avocat" (hukuki savunman) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kelimenin kökeni Latince "yardıma/tanıklığa çağrılan kimse" anlamına gelen "advocatus" sözcüğüne dayanır.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *wekʷ- (ses çıkarmak, konuşmak)
- Latince: vocare (çağırmak)
- Latince: ad- (e doğru, yönelme ön eki) + vocatus (çağrılmış olan) → advocatus (yardıma çağrılan kimse, savunucu)
- Eski Fransızca: avocat
- Fransızca: avocat (savunman, dava vekili)
- Osmanlı Türkçesi: avukat / avokat
- Türkçe: avukat
Yapısal Parçalanış
- ad- Ön ek
- -e doğru, yönelme
- vocare Kök fiil
- çağırmak, seslenmek
- -tus Geçmiş zaman / sıfat-fiil eki
- çağrılmış olan
ad- (yönelme eki) + vocare (çağırmak) + -tus → advocatus (mahkemede savunma için çağrılan kişi) → avocat → avukat
Anlam Evrimi
- Yardıma, tanıklığa veya desteğe çağrılan kişi
- Mahkemede bir tarafı savunan kişi, dava vekili
- Hukuk danışmanlığı ve savunma mesleğini icra eden kimse
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 19. yüzyılın sonlarında, Tanzimat sonrası modern hukuk reformları ve dava vekilliği kurumunun gelişimiyle birlikte Fransızcadan yazılı metinlere girmeye başlamıştır.
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde başlangıçta "avokat" veya "dava vekili" karşılığı olarak görülür.
Kökdaş Kelimeler
- vokal
- Latince "vox/vocis" (ses) ve "vocare" (çağırmak) kökünden gelir.
- provokasyon
- Latince "pro-" (öne) + "vocare" (çağırmak); kışkırtma, öne çağırma anlamındadır.
- vokatif
- Latince "vocare" kökünden türeyen hitap/seslenme durumu.