aspiratör Fransızca
aspirateur
Türkçeye Fransızca "aspirateur" (emiş yapan aygıt) sözcüğünden geçmiştir. Kökü Latince "içine çekmek, solumak" anlamına gelen "aspirare" eylemine dayanır.
Gelişim Hattı
- Latince: ad- (yönelme ön eki)
- Latince: spirare (solumak, nefes almak)
- Latince: aspirare (içine doğru solumak, üflemek)
- Fransızca: aspirer (içine çekmek, emmek)
- Fransızca: aspirateur (emiş yapan araç)
- Türkçe: aspiratör (emmeç, hava çeken cihaz)
Yapısal Parçalanış
- aspirer Kök fiil
- içine çekmek, emmek
- -ateur Alet/özne eki
- eylemi gerçekleştiren araç veya kişi
aspirer (içine çekmek) + -ateur (aracı) → aspirateur (emiş aygıtı)
Anlam Evrimi
- Nefes almak / bir yöne doğru üflemek
- İçine doğru hava çekmek, emmek
- Hava, duman veya sıvıları emerek tahliye eden teknik aygıt
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren teknik ve mekanik bağlamda, daha sonra ev aletleri terminolojisinde belgelenmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- Fransızca "aspirer" (içine çekmek, talip olmak) fiiliyle aynı kökten.
- Latince "con-" (birlikte) + "spirare" (nefes almak/birlikte fısıldaşmak) kökünden gelen Fransızca complot sözcüğünden.
- Semantik benzerlik içerse de Hint-Avrupa kökü olan "spirare"den türeyen 'spirit' veya 'respirasyon' (solunum) gibi terimlerle aynı morfolojik aileye mensuptur.
- Latince "trans-" (aracılığıyla) + "spirare" (nefes almak, terlemek) türevidir.