Hangi kelimenin kökenini merak ediyorsunuz?

arkadaş Türkçe

arkadaş

Eski Türkçe arka (sırt, dayanak) sözcüğüne ortaklık ve birliktelik bildiren +daş ekinin getirilmesiyle türetilmiştir. 'Birbirine arka çıkan, sırtını dayayan kişi' anlamından günümüzdeki dost/yoldaş anlamına evrilmiştir.

Gelişim Hattı

  1. Ana Türkçe: *arka (sırt, arka taraf)
  2. Eski Türkçe: arka (sırt, art)
  3. Eski Türkçe: arkadaş (arka çıkan, yoldaş)
  4. Osmanlı Türkçesi: arkadas / arkadaş (yoldaş, dost)
  5. Türkiye Türkçesi: arkadaş

Yapısal Parçalanış

arka İsim kökü
sırt, geri, koruyucu dayanak
-daş İsimden isim yapım eki
ortaklık, eşlik, birliktelik bildiren ek

arka (sırt, dayanak) + -daş (ortaklık eki) → arkadaş (aynı dayanağı paylaşan, birbirine arka çıkan)

Anlam Evrimi

  1. Birbirine arka çıkan, sırtını dayayan kimse
  2. Yoldaş, refik
  3. Birbirine sevgi ve güvenle bağlı olan dost, arkadaş

Türkçedeki İlk İzler

  • Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemlerinden itibaren metinlerde 'arka çıkan, yoldaş' anlamıyla kayıtlıdır.
  • Dîvânu Lugâti't-Türk'te 'arka' sözcüğü ve türevleri destek/sırt bağlamında belgelenmiştir.

Kökdaş Kelimeler

Kelimenin türediği temel isim kökü.
Aynı +daş ortaklık ekiyle 'yol' kökünden türetilmiş eş yapıdaki kelime.
Aynı 'arka' kökünden türeyen, desteklemek anlamındaki fiil.

Tartışma