antep Arapça
عَيْنْ تَابْ (‘Ayn Tāb)
Antep yer adı, Arapça ‘ayn (pınar, kaynak) ve tāb (parlak, güzel veya iyi) sözcüklerinin birleşimiyle oluşan ‘Ayn Tāb (Güzel Pınar / Şifalı Pınar) adından Türkçeye geçmiştir.
Gelişim Hattı
- Arapça: ‘ayn (pınar, kaynak) + tāb (parlak, güzel)
- Arapça: ‘Ayntāb (yer adı, "güzel pınar")
- Osmanlı Türkçesi: ‘Ayntāb / Ayıntap (yer adı)
- Türkçe: Antep
Yapısal Parçalanış
- ‘ayn İsim
- Pınar, su kaynağı, göz
- tāb Sıfat / İsim
- Parlak, iyi, güzel, tatlı
‘ayn (pınar) + tāb (güzel, parlak) → ‘Ayntāb (güzel pınar)
Anlam Evrimi
- Güzel/berrak su kaynağı, şifalı pınar
- Güneydoğu Anadolu'daki kentin adı
- 1921'de "Gazi" unvanı verilerek Gaziantep adını alan şehir
Türkçedeki İlk İzler
- İslam coğrafyacılarının eserlerinde en geç Orta Çağ'dan (11-12. yüzyıl) itibaren ‘Ayntāb biçiminde kaydedilmiştir.
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde ve tahrir defterlerinde Ayıntāb / Ayıntap biçiminde yaygın olarak geçmektedir.
Kökdaş Kelimeler
- Arapça kökende yer alan ve 'göz, kaynak, pınar' anlamına gelen sözcük.