alafranga İtalyanca
alla franca
Türkçeye İtalyancadan geçen kelime, 'Fransız tarzında' veya 'Avrupalı usulü' anlamına gelen 'alla franca' kalıbından türemiştir.
Gelişim Hattı
- Cermen Dilleri: *frank- (özgür, Frenk)
- Orta Çağ Latincesi: francus (Frenk, Batı Avrupalı)
- İtalyanca: alla franca (Frenk usulü, Avrupa tarzında)
- Osmanlı Türkçesi: alafranga (Avrupa tarzında olan, Batı usulü)
Yapısal Parçalanış
- a (alla) Edat birleşimi
- -e göre, tarzında
- franca Özel isim/Sıfat
- Frenk, Fransız, Avrupalı
alla (tarzında) + franca (Frenk/Avrupalı) → alla franca (Frenk usulü)
Anlam Evrimi
- Frenk/Fransız usulü
- Doğu dünyası dışında kalan Avrupa yaşam tarzı ve adabı
- Alaturka karşıtı Batılı yaşam, giyim veya alaturka dışı yapılar (alafranga tuvalet vb.)
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 18. yüzyılın sonları ve 19. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı metinlerinde görülür.
- Tanzimat dönemi edebiyatında Batılılaşma ve alaturka-alafranga çatışması bağlamında sıkça kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- Frenk
- Aynı kökten gelir; Avrupalılara verilen tarihî ad.
- franko
- İtalyanca franco (özgür, masrafsız) sözcüğünden gelir, aynı Cermen köküne dayanır.