aktör Fransızca
acteur
Türkçeye Fransızca "acteur" sözcüğünden geçmiştir. Kelime nihai olarak Latince "sürmek, yapmak, eylemek" anlamına gelen "agere" fiilinden türemiştir.
Gelişim Hattı
- Proto-Hint-Avrupa: *h₂eǵ- (sürmek, hareket ettirmek)
- Latince: agere (yapmak, eylemek, rol oynamak)
- Latince: actor (eylemde bulunan, davacı, sahnede rol yapan)
- Fransızca: acteur (oyuncu)
- Türkçe: aktör (sahne/sinema oyuncusu)
Yapısal Parçalanış
- ag- / act- Kök fiil
- eylemek, yapmak
- -or Fail eki
- yapan, icra eden kişi
agere (yapmak) kökünden act- + -or → actor (eylemde bulunan, sahneye koyan)
Anlam Evrimi
- Sürü güden / harekete geçiren kişi
- Bir davayı veya işi yürüten kimse
- Tiyatro sahnesinde bir karakteri canlandıran kişi
- Genel anlamda sinema veya tiyatro oyuncusu
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 19. yüzyılın sonları veya 20. yüzyılın başlarında tiyatro terimi olarak Fransızcadan benimsenmiştir.
Kökdaş Kelimeler
- Latince actio (eylem) kökünden Fransızca aracılığıyla geçmiştir.
- Latince activus (etkin, faal) biçiminden gelir.
- Latince actualis (güncel, fiili) sözcüğünden türemiştir.
- Aynı kökten türeyen Latince agitare (çalkalamak, kışkırtmak) fiiline dayanır.