Hangi kelimenin kökenini merak ediyorsunuz?

aktör Fransızca

acteur

Türkçeye Fransızca "acteur" sözcüğünden geçmiştir. Kelime nihai olarak Latince "sürmek, yapmak, eylemek" anlamına gelen "agere" fiilinden türemiştir.

Gelişim Hattı

  1. Proto-Hint-Avrupa: *h₂eǵ- (sürmek, hareket ettirmek)
  2. Latince: agere (yapmak, eylemek, rol oynamak)
  3. Latince: actor (eylemde bulunan, davacı, sahnede rol yapan)
  4. Fransızca: acteur (oyuncu)
  5. Türkçe: aktör (sahne/sinema oyuncusu)

Yapısal Parçalanış

ag- / act- Kök fiil
eylemek, yapmak
-or Fail eki
yapan, icra eden kişi

agere (yapmak) kökünden act- + -or → actor (eylemde bulunan, sahneye koyan)

Anlam Evrimi

  1. Sürü güden / harekete geçiren kişi
  2. Bir davayı veya işi yürüten kimse
  3. Tiyatro sahnesinde bir karakteri canlandıran kişi
  4. Genel anlamda sinema veya tiyatro oyuncusu

Türkçedeki İlk İzler

  • Türkçede en geç 19. yüzyılın sonları veya 20. yüzyılın başlarında tiyatro terimi olarak Fransızcadan benimsenmiştir.

Kökdaş Kelimeler

Latince actio (eylem) kökünden Fransızca aracılığıyla geçmiştir.
Latince activus (etkin, faal) biçiminden gelir.
Latince actualis (güncel, fiili) sözcüğünden türemiştir.
Aynı kökten türeyen Latince agitare (çalkalamak, kışkırtmak) fiiline dayanır.

Tartışma