Hangi kelimenin kökenini merak ediyorsunuz?

acun Soğdca

ʾjwn (āžūn)

Türkçeye Eski Uygurca ve Karahanlı Türkçesi döneminde Soğdcadan geçmiş bir kelimedir. Aslen Budist kozmoloji terimi olup 'varoluş biçimi, yeniden doğuş evresi, dünya' anlamını taşır.

Gelişim Hattı

  1. Proto-Hint-İran: *HyáwHn- (ömür, çağ)
  2. Soğdca: ʾjwn / āžūn (yaşam, varoluş, dünya, devir)
  3. Eski Türkçe: ajun (dünya, varoluş çağı, felek)
  4. Türkiye Türkçesi: acun (dünya, evren)

Anlam Evrimi

  1. Yaşam, varoluş, ömür çağı
  2. Budist felsefede yeniden doğuş basamağı, varlık alanı
  3. Dünya, evren, âlem

Türkçedeki İlk İzler

  • Eski Türkçede en geç 8. yüzyıldan (Maniheist ve Budist Uygur metinleri) itibaren 'ajun' biçiminde 'dünya, varoluş' anlamıyla sıkça belgelenmiştir.
  • Kaşgarlı Mahmud'un Dîvânu Lugâti't-Türk (1074) eserinde 'ajun' olarak 'dünya' anlamında kayıtlıdır.
  • Cumhuriyet döneminde öz Türkçe hareketiyle birlikte 'dünya/evren' karşılığı olarak yeniden canlandırılmıştır.

Tartışma