Leyla Arapça
ليلى (laylā)
Arapça 'gece' anlamına gelen 'layl' kökünden türetilmiş olup 'karanlık, kapkara gece' veya 'geceye ait olan' anlamlarını taşır. Türkçeye İslamiyet sonrası edebiyat ve kişi adı vasıtasıyla geçmiştir.
Gelişim Hattı
- Ön Samice: *layl- (gece)
- Arapça: layl (gece)
- Arapça: laylā (çok karanlık gece, geceye ait)
- Farsça: laylā
- Osmanlı Türkçesi: leylâ (karanlık gece; özel isim)
- Türkçe: Leyla
Yapısal Parçalanış
- layl Kök isim
- gece
- -ā Dişillik/pekiştirme eki
- karanlık, yoğunluk veya niteleme bildiren ek
layl (gece) + -ā (niteleme/dişillik eki) → laylā (kapkara gece; geceye mensup)
Anlam Evrimi
- Karanlık gece
- Çok karanlık veya ayın son gecesi
- Mecazen siyah saçlı güzel
- Özel isim ve edebî aşk sembolü
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçede en geç 14. yüzyıldan itibaren Leylâ vü Mecnûn mesnevileri ve divan edebiyatı metinleri aracılığıyla yaygınlaşmıştır.
- Klasik metinlerde hem özel isim hem de 'kara saçlı sevgili' mecazıyla yer almıştır.
Kökdaş Kelimeler
- leyl
- Arapçada doğrudan 'gece' anlamına gelen aynı kökten türemiş sözcük.
- leyli
- layl kökünden türeyen ve 'geceye ait, yatılı (okul)' anlamında kullanılan sözcük.