Hakkari Arapça
Hakkāriyye
Hakkari il adı, bölgede yaşamış olan Hakkar / Hakkāri adlı Kürt aşiretinden ve bu aşirete mensup olanların coğrafyasına verilen Arapça nisbet/çoğul ekli isimden türemiştir.
Gelişim Hattı
- Arapça: Hakkāriyye (Hakkāriler, Hakkāri aşiretinin ülkesi)
- Osmanlı Türkçesi: Hakkâri (bölge ve şehir adı)
- Türkçe: Hakkari (şehir adı)
Yapısal Parçalanış
- Hakkār Özel Ad
- Bölgedeki tarihsel aşiret adı
- -iyye Nisbet Eki
- Aitlik, mensubiyet belirten ek
Hakkār (aşiret adı) + -iyye (aitlik/çoğulluk eki) → Hakkāriyye
Anlam Evrimi
- Aşiret veya kavim adı (Hakkār)
- Hakkār aşiretinin yaşadığı coğrafya ve emaret (Hakkāriyye)
- Türkiye'de bir il adı (Hakkari)
Türkçedeki İlk İzler
- Arap coğrafya metinlerinde (örneğin İbn Havkal ve Yakut el-Hamavi) 10. ve 13. yüzyıllarda bölge ve dağlık alan adı olarak geçer.
- Osmanlı Türkçesi kaynaklarında en geç 16. yüzyıldan itibaren eyalet/sancak ve bölge adı olarak sıkça görülür.