şemsiye Arapça
شمسية (şamsiyya)
Türkçeye Arapçadan geçen kelime, 'güneş' anlamına gelen 'şams' kökünden türetilmiş olup aslen güneşten korunmak için kullanılan gölgeliği ifade eder.
Gelişim Hattı
- Ön Sami Dili: *šamš- (güneş)
- Arapça: şams (güneş)
- Arapça: şamsiyya (güneşlik, şemsiye)
- Osmanlı Türkçesi: şemsiye (güneşlik, yağmurluk)
- Türkçe: şemsiye (yağmur ve güneşten korunma aracı)
Yapısal Parçalanış
- şams Kök isim
- güneş
- -iyya Nisbet/İsmi meful eki (dişil)
- -e ait, -e dair, -lik
şams (güneş) + -iyya (nisbet eki) → şamsiyya (güneşe ait olan, güneşlik)
Anlam Evrimi
- Güneşle ilgili olan
- Güneşten korunmak için kullanılan siperlik/güneşlik
- Yağmur ve güneşten korunmak için taşınan açılır kapanır örtü
Türkçedeki İlk İzler
- Osmanlı Türkçesi metinlerinde en geç 16. yüzyıldan itibaren 'güneşlik' anlamıyla kaydedilmiştir.
- Zamanla yağmurdan korunma amacını da kapsayacak şekilde bugünkü genel anlamını kazanmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- şems
- Arapça 'şams' (güneş) kelimesinden doğrudan alınmıştır.
- şemse
- Arapça 'şamsa' (güneş biçimli süsleme) sözcüğünden gelir.