ülkü Türkçe
ülkü
Öz Türkçe bir kelime olan ülkü, Eski Türkçe 'üleş-' (paylaşmak, bölüşmek) veya 'ülke' (pay, hisse) köküyle ilişkili olarak cumhuriyet dönemindeki Dil Devrimi sürecinde 'mefkûre' (ideal) karşılığı olarak türetilmiştir.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: *ül- (bölmek, pay etmek)
- Eski Türkçe: ülke (pay, hisse, kısım)
- Türkiye Türkçesi: ülkü (ideal, amaç)
Yapısal Parçalanış
- ül- Kök fiil
- Bölmek, pay etmek
- -kü Fiilden isim yapım eki
- Eylemin sonucunu veya soyut kavramı gösterir
ül- (bölmek) + -kü → ülkü (paylaşılan amaç, pay, ideal)
Anlam Evrimi
- Pay, hisse, nasip
- Paylaşılan ortak hedef veya amaç
- İdeal, mefkûre
Türkçedeki İlk İzler
- Cumhuriyet döneminde Dil Devrimi ile 1930'larda Arapça 'mefkûre' kelimesine karşılık olarak yaygınlaştırılmıştır.
- Eski metinlerde geçen 'ülkü' veya benzeri biçimler 'nasip, pay' anlamındadır.
Kökdaş Kelimeler
- ülke
- Aynı kökten (ül-) türetilmiş olup başlangıçta 'pay, bölge' anlamına gelmekteydi.
- üleşmek
- Aynı kökten gelen ve 'paylaşmak' anlamına gelen fiil.