çizme Türkçe
çizme
Türkçe kökenli olan sözcük, 'çekmek, ayağa çekip giymek' ya da 'deriyi çizerek biçimlendirmek' ile ilişkili olan çiz- eyleminden türetilmiş bir isimdir.
Gelişim Hattı
- Eski Türkçe: *çiz- (çizmek, sıyırmak, çekmek)
- Orta Türkçe: çizme (ayağa giyilen konçlu pabuç türü)
- Osmanlı Türkçesi: çizme (چزمه - konçlu deri ayakkabı)
- Türkiye Türkçesi: çizme (konçlu ayakkabı)
Yapısal Parçalanış
- çiz- Fiil kökü
- çizmek veya çekmek/sıyırmak
- -me Fiilden isim yapım eki
- eylemden somut nesne adı türetir
çiz- (çekmek/çizmek) + -me (isim yapım eki) → çizme (ayağa çekilerek giyilen nesne)
Anlam Evrimi
- Ayağa çekilen veya biçilip dikilen konçlu ayak giysisi
- Diz boyuna veya daha yukarı uzanan konçlu ayakkabı
Türkçedeki İlk İzler
- Türkçe metinlerde en geç 14. yüzyıldan (Kitâb-ı Mecmû-ı Tercümân-ı Türkî ve Acemî ve Mugalî) itibaren 'çizme' veya 'çezme' biçiminde kaydedilmiştir.
- Osmanlı Türkçesinde yaygın olarak uzun konçlu deri ayakkabıyı belirtmek üzere kullanılmıştır.
Kökdaş Kelimeler
- çiz- kökünden türemiş bir isim
- çiz- kökünden türemiş bir sıfat/isim