Gelişim Hattı

1. Nahuatl: xocolatl (kakao çekirdeklerinden yapılan acı içecek)
2. İspanyolca: chocolate (kakao içeceği / tatlısı)
3. İtalyanca: cioccolata (çikolata)
4. Osmanlı Türkçesi: çukulata / çikolata (çikolata)
5. Türkçe: çikolata (çikolata)

Yapısal Parçalanış

xococ Kök sıfat

ekşi, acı

atl İsim

su, içecek

xococ (acı/ekşi) + atl (su) → xocolatl (acı su/içecek)

Anlam Evrimi

1. Kakao tohumlarından yapılan acı ve köpüklü içecek
2. Şeker ve vanilya eklenerek tatlandırılan sıcak içecek
3. Katı formda hazırlanan kakao ve şekerleme maddesi

Türkçedeki İlk İzler

• Osmanlı Türkçesinde en geç 18. yüzyıl sonlarından itibaren seyahatnamelerde ve tıp metinlerinde 'çukolata' biçiminde görülür.
• Ebüzziya Tevfik'in Lugat-ı Ebüzziya adlı eserinde ve dönemin sözlüklerinde katı ve sıvı tüketilen bir şekerleme türü olarak kaydedilmiştir.